Qaz Xromatoqrafiyası

Qaz xromatoqrafiyası, qarışıqda qaz halında olan və ya asanlıqla buxarlana bilən komponentlərin bir-birindən ayrılması və analiz edilməsi üçün istifadə olunan üsuldur.

Bu üsulun üstünlüyü ondan ibarətdir ki, əməliyyat qısa müddətdə və yüksək həssaslıqla tamamlanır.

Xromatoqrafik ayrılma, maddənin iki faza – sabit faza və daşıyıcı faza arasında paylanması və qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verir.

Qaz xromatoqrafiyasında iki faza mövcuddur:
 Sabit faz
 Daşıyıcı faz (taşıyıcı qaz)

 Qaz xromatoqrafiyası sistemi aşağıdakı 6 əsas hissədən ibarətdir:

• Daşıyıcı qaz və onun təzyiq və axınını tənzimləyən hissə
• Nümunə inyeksiya hissəsi
• Kolon hissəsi
• İstilik tənzimləmə hissəsi
• Detektor hissəsi

• Qeydiyyat hissəsi

  Qaz xromatoqrafiyası haqqında bilinməsi vacib olan məqamlar

  Tətbiq sahələri:
  Qaz xromatoqrafiyası çox mürəkkəb qarışıqları (izomerlər də daxil olmaqla) komponentlərinə ayıra bilməsi, sürətli və dəqiq nəticə verməsi, az miqdarda nümunə tələb etməsi və yüksək həssaslığa malik olması səbəbilə aşağıdakı sahələrdə geniş istifadə olunur:

•  Kimya
•  Biokimya
• Neft-kimya sənayesi
• Məhkəmə-tibbi ekspertiza
• Farmakologiya
•  Genetika

• Qida sənayesi

  Qaz xromatoqrafiyasının üstünlükləri

•  Etibarlı nəticələr əldə edilir
•  Az miqdarda nümunə ilə işləmək mümkündür
• Effektiv və yüksək ayrılma qabiliyyəti var

• Sadə və sərfəli üsuldur

   

  Qaz xromatoqrafiyasının hissələri

•  Qaz xromatoqrafiya kolonları:
  Sistemin ən vacib hissəsidir, ayrılma məhz burada baş verir. Ayrılmanın uğurlu olması çox vaxt uyğun kolon seçiminə bağlıdır. Kolonlar mis, alüminium, paslanmayan polad, şüşə və ya teflondan hazırlanır, ən çox istifadə olunanlar paslanmayan poladdan olan kolonlardır.
•  Qaz xromatoqrafiya detektorları:
  Kolondan keçən daşıyıcı qaz içərisində çox az miqdarda (minlərlə bir hissədə) olan xarici qazı (yəni nümunəni) aşkar edən hissədir.
•  Qeydiyyat hissəsi:
  Detektordan gələn siqnalın (xromatoqramın) kağız üzərinə yazıldığı hissədir. Qeydiyyat qurğusu həssas və təkrarlanabilir olmalıdır.
•  İstilik tənzimləmə hissəsi:
  Ayrılmanın dəqiq və eyni şəkildə təkrarlana bilməsi üçün inyeksiya bölməsi, kolon və detektor temperaturunun ayrı-ayrı şəkildə idarə edilməsi tələb olunur.